Οι συμπολίτες μας είναι συχνά υπεύθυνοι για την ανακάλυψη,την αναφορά και την προσπάθεια παρέμβασης σε περιπτώσεις τραυματισμένης άγριαςπανίδας. Αν και υπάρχουν πολλά εξαιρετικά κέντρα περίθαλψης άγριας ζωής, οιεθελοντές πρόσκοποι διασώστες της ΠΟΔΑΖ αποτελούν συχνά το πρώτο σημείο επαφής(firstresponders). Οι πολίτες- διασώστες δεν έχουν εμπειρία με τα άγρια ζώα.· Μπορεί να έχουν ήδη αναλάβειδράση ή να ζητούν συγκεκριμένες οδηγίες, οπότε ο Διασώστης ΠΟΔΑΖ πρέπει ναείναι έτοιμος να παρέχει γενικές συμβουλές για τον καλύτερο τρόπο διαχείρισηςτραυματισμένης άγριας πανίδας.

Τηλεφωνικές συμβουλές προς το ευρύ κοινό

Ανεξάρτητα από το αν ο Διασώστης ΠΟΔΑΖ έχει εμπειρία στηντραυματισμένη άγρια πανίδα, υπάρχει μια προσδοκία και μια ηθική ευθύνη ναπαρέχει σωστές και ακριβείς συμβουλές, να παρέχει πρώτες βοήθειες και να βοηθάστην παραπομπή σε έναν καταλληλότερο πάροχο φροντίδας (ΚΕΠΕΑΠ).

Ο Διασώστης/ρια ΠΟΔΑΖ που απαντά στο τηλέφωνο θα αποτελείαναπόφευκτα το πρώτο σημείο επαφής με ανήσυχα μέλη του κοινού. Είναι, επομένως,απαραίτητο να διασφαλίζεται ότι γνωρίζει την κατάλληλη πορεία δράσης και οικλήσεις που απαιτούν περαιτέρω συμβουλές να διαβιβάζονται σε πιο έμπειρα μέληΠΟΔΑΖ. Θα πρέπει να δημιουργείται «αρχείο κλήσης» για κάθε «άγριο ζώο» και κάθεκλήση να καταγράφεται ως ξεχωριστό περιστατικό, ώστε να διασφαλίζεται ότι οισυμβουλές που δίνονται στο κοινό καταγράφονται και διατηρούνται σε περίπτωσημεταγενέστερων επιπλοκών ή παραπόνων.

Όλα τα μέλη του κοινού που ζητούν συμβουλές για τη διάσωσητραυματισμένης άγριας πανίδας θα πρέπει να ενημερώνονται για τους κινδύνουςχειρισμού, όπως δαγκώματα και γρατζουνιές, ακόμα και από φαινομενικά ήμερα ήακίνητα ζώα (βλέπετε πίνακα). Θα πρέπει επίσης να ενημερώνονται για τουςκινδύνους ζωονόσων από τα άγρια ζώα και να συμβουλεύονται να λαμβάνουνπροφυλάξεις για την προστασία των χεριών τους και να τηρούν καλή υγιεινή κατάτη διάρκεια και μετά από μια διάσωση.

Ορφανά ζώα

Οι πιο συνηθισμένες κλήσεις αφορούν φαινομενικά «ορφανά» ή«εγκαταλελειμμένα» νεαρά ζώα. Η πλειονότητα αυτών των κλήσεων αφορά νεαρά πτηνάπου μαθαίνουν να πετούν (ξεπεταρούδια), αλλά ο κόσμος τηλεφωνεί και για νεαρέςαλεπούδες, ασβούς, βίδρες, σκαντζόχοιρους, κουνέλια, ελάφια, χελώνες καιφώκιες. Εάν το νεαρό ζώο είναι σαφώς τραυματισμένο ή σε άμεσο κίνδυνο, τότεείναι πιθανό να χρειαστεί διάσωση. Ωστόσο, εάν απλώς βρίσκεται σε ασυνήθιστομέρος, μπορεί απλώς να έχει απομακρυνθεί από τους γονείς του. Στις περισσότερεςπεριπτώσεις, ένας γονέας θα παρακολουθεί από κοντά, οπότε ο καλών θα πρέπειαρχικά να συμβουλευτεί να παρατηρεί από απόσταση.

Θα πρέπει να ζητούνται συμβουλές από τοπικά κέντρα ειδικώνάγριας ζωής για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης διαφορετικών ορφανών σεδιάφορες καταστάσεις (ΑΝΙΜΑ, ΑΡΧΕΛΩΝ, ΑΡΚΤΟΥΡΟ, ΑΛΚΥΟΝΗ, ΔΡΑΣΗ για την ΑΓΡΑΙΑΖΩΗ, Mom). Συχνά, ογονέας θα επιστρέψει για να πάρει τους νεοσσούς του ή θα συνεχίσει να τουςταΐζει εκεί που βρίσκονται. Εάν, μετά από 24 ώρες, το νεαρό ζώο εξακολουθεί ναβρίσκεται εκεί και δεν υπάρχουν ενδείξεις γονέα, τότε μπορεί να είναι υποψήφιογια διάσωση και αποκατάσταση.

Η πρόγνωση για τα διασωθέντα ορφανά σε αιχμαλωσία δεν είναιπάντα θετική. Απαιτούν χρόνο και πόρους και χρειάζονται εξειδικευμένεςεγκαταστάσεις φροντίδας. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε ασθένειες καιάλλα προβλήματα που σχετίζονται με την αιχμαλωσία, και μπορεί να είναι δύσκολονα βρεθεί κατάλληλη τοποθεσία για την αποδέσμευσή τους.

• Οι ενήλικες νυχτερίδες συχνά εκλαμβάνονται ως μικρά, λόγω του πολύ μικρού μεγέθους ορισμένων ειδών, όπως η κοινή νυχτερίδα pipistrelle (Pipistrellus pipistrellus), που ζυγίζει μόλις 3–7 g. Οι Διασώστες μπορούν να επικοινωνήσουν με ΑΝΙΜΑ και ΔΡΑΣΗ για λεπτομέρειες και οδηγίες.
• Τα νεαρά ελάφια και οι νεαροί λαγοί αφήνονται συνήθως μόνα τους από νωρίς για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αλλά η μητέρα θα επιστρέφει για να τα θηλάσει, συνήθως γύρω στο σούρουπο. Αυτά τα ζώα θα πρέπει να παρακολουθούνται από απόσταση πριν ληφθεί η απόφαση να τεθούν υπό αιχμαλωσία.
• Τα κουνέλια κρατούν τους νεοσσούς τους σε λαγούμι, επιστρέφοντας για να τους θηλάσουν μία φορά την ημέρα. Τα νεαρά αρχίζουν να βγαίνουν από το λαγούμι γύρω στις 18 ημέρες, οπότε μοιάζουν με μικροσκοπικούς ενήλικες. Εάν βρεθούν στο έδαφος με τα μάτια ακόμα κλειστά, είναι πολύ μικρά για να επιβιώσουν και θα πρέπει να διασωθούν.
• Τον Απρίλιο και τον Μάιο είναι συνηθισμένο να βλέπει κανείς νεαρές κόκκινες αλεπούδες (Vulpes vulpes) ηλικίας 1 μηνός έξω κατά τη διάρκεια της ημέρας, να παίζουν και να αναπτύσσουν δεξιότητες επιβίωσης. Οι ενήλικες συνήθως παρακολουθούν από κοντά. Τα κουτάβια που εμφανίζονται πάνω από το έδαφος μπορεί απλώς να περιμένουν τις μητέρες τους· όταν οι αλεπούδες νιώθουν ότι η φωλιά τους έχει διαταραχθεί, μεταφέρουν τα νεαρά τους ένα-ένα. Τα κουτάβια αλεπούς είναι καλύτερα να αφήνονται μόνα τους εκτός εάν βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, είναι εμφανώς τραυματισμένα ή τα μάτια τους είναι ακόμα κλειστά. Εάν μετά από 24 ώρες εξακολουθούν να βρίσκονται εκεί και φαίνονται μόνα τους, μπορεί να αφεθεί κοντά τους λίγη τροφή για κουτάβια και νερό. Είναι προτιμότερο να προσφέρονται συμπληρωματικοί πόροι στα ορφανά κουτάβια και να τα αφήνουμε στην άγρια φύση παρά να τα πάρουμε υπό αιχμαλωσία.

• Οι νεαροί σκαντζόχοιροι (Erinaceus europaeus), που γεννιούνται αργά στη σεζόν, μπορεί να βρεθούν το φθινόπωρο με ανεπαρκή αποθέματα λίπους για να επιβιώσουν τον χειμώνα και να χρειάζονται βοήθεια. Εάν βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, η μητέρα έχει σκοτωθεί ή τα μάτια τους είναι ακόμα κλειστά, το σκαντζοχοιράκι θα πρέπει να τεθεί υπό αιχμαλωσία. Εάν τα μάτια του είναι ανοιχτά και δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, μπορεί να του προσφερθεί λίγη τροφή. Κατάλληλες τροφές είναι σκυλοτροφή ή γατοτροφή (όχι με βάση το ψάρι), συκώτι ψιλοκομμένο ή σκουλήκια αλεύρου. Ποτέ μην δίνετε αγελαδινό γάλα στους σκαντζόχοιρους γιατί προκαλεί διάρροια. Εάν το σκαντζοχοιράκι τρώει την τροφή, είναι πιθανόν να έχει απογαλακτιστεί και θα πρέπει να επιβιώσει. Εάν δεν τρώει την τροφή ή δεν προχωρά μετά από λίγες ημέρες, θα πρέπει να τεθεί υπό αιχμαλωσία.
• Τα μικρά φώκιας συχνά αφήνονται μόνα τους μόλις απογαλακτιστούν, στις 3–4 εβδομάδες ηλικίας. Θα πρέπει να παρακολουθούνται και να διασώζονται μόνο εάν είναι σαφώς τραυματισμένα, εμφανώς υποβαρή, παρουσιάζουν σημεία ασθένειας ή βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο (π.χ. επίθεση σκύλου). Περιστασιακά, πολύ νεαρά μικρά μπορεί να χωριστούν από τη μητέρα τους κατά τη διάρκεια καταιγίδας, ή ορισμένα απογαλακτισμένα μικρά μπορεί να αποτύχουν να επιβιώσουν· αυτά τα μικρά θα χρειαστούν βοήθεια. Θα απαιτηθεί εξειδικευμένος χειρισμός και θα πρέπει να επικοινωνήσετε αμέσως με την Mom (2105222888).
• Την άνοιξη, τηλεφωνήματα σχετικά με νεαρά πτηνά λαμβάνονται συχνά. Εάν το πτηνό έχει τα περισσότερα φτερά του (ξεπεταρούδι), τότε μάλλον μαθαίνει να πετά και θα πρέπει να αφεθεί μόνο, καθώς είναι πιθανό οι γονείς να βρίσκονται κοντά· τα νεαρά πτηνά που μαθαίνουν να πετούν έχουν πολύ καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης στην άγρια φύση παρά σε αιχμαλωσία. Οι νεαρές κουκουβάγιες (Strix aluco), για παράδειγμα, μπορούν να σκαρφαλώνουν πίσω στη φωλιά αν πέσουν. Εάν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, όπως γάτες ή κίνηση οχημάτων, τότε το νεαρό πτηνό μπορεί να μετακινηθεί σε κοντινό καταφύγιο. Δεν θα πρέπει να επιστραφεί κατ’ ευθείαν στη φωλιά, καθώς αυτό μπορεί να ενοχλήσει τους άλλους νεοσσούς. Εάν το πτηνό είναι νεοσσός (χωρίς φτερά) ή φαίνεται να είναι πραγματικά ορφανό, τότε μπορεί να είναι σκόπιμη η διάσωση.

Σύλληψη και χειρισμός άγριας πανίδας

Ο πίνακας οδηγιών διάσωσης αποτελεί αφετηρία για κάθεΔιασώστη/ρια ΠΟΔΑΖ που δίνει συμβουλές στο ευρύ κοινό σχετικά με τον χειρισμόκαι τη σύλληψη τραυματισμένης άγριας πανίδας. Εάν συναντήσει κάποιος ένα ζώοπου χρειάζεται βοήθεια, θα πρέπει, εφόσον είναι ασφαλές, να γίνει προσπάθεια νασυλληφθεί ή να αποτραπεί η απόδρασή του μέχρι να φτάσει βοήθεια. Η συγκεκριμένηενέργεια και η απόφαση που θα ληφθεί θα εξαρτηθεί από το είδος και τηνκατάσταση που αντιμετωπίζεται, και πρέπει να ληφθεί υπόψη πώς να προχωρήσουμεχωρίς να προκαλέσουμε υπερβολικό στρες ή περαιτέρω τραυματισμό στο ζώο. Ηδιασφάλιση της ασφάλειας των διασωστών, των βοηθών και των παρευρισκόμενωνείναι πρωταρχικής σημασίας.  Ο κίνδυνοςγια την ανθρώπινη υγεία πρέπει να αξιολογείται πριν από κάθε απόπειρα διάσωσης.Η ακριβής τοποθεσία και ώρα της διάσωσης θα πρέπει να καταγράφονται για χρήσηκατά την προετοιμασία του ζώου για επανένταξη, που αποτελεί τον απώτερο στόχοκάθε παρέμβασης διάσωσης.

Μικρά θηλαστικά

Μέθοδοι σύλληψης και εξοπλισμός

Τα μικρά τρωκτικά (π.χ. ποντίκια, αρουραίοι και μυγαλές)μπορούν συνήθως να ανυψωθούν από τη βάση της ουράς, καλύπτοντάς τα με ένα πανίκαι μαζεύοντάς τα, ή πιάνοντάς τα από το σβέρκο. Η χρήση απόχης μπορεί επίσηςνα είναι πρακτική. Τα μικρά θηλαστικά μπορεί να προσπαθήσουν να δαγκώσουν και,αν και ο τραυματισμός είναι συνήθως μικρός, υπάρχει ακόμα κίνδυνος μετάδοσηςζωονόσων.

Τα μεγαλύτερα τρωκτικά (π.χ. αρουραίοι και σκίουροι) και ταμικρότερα μουστελίδια (π.χ. ερμίνες και νυφίτσες) θα πρέπει να χειρίζονται μεμεγαλύτερη προσοχή, καθώς ο κίνδυνος σοβαρού δαγκώματος είναι μεγαλύτερος, όπωςκαι οι κίνδυνοι ζωονόσων. Τα μεγαλύτερα τρωκτικά θα πρέπει να συλλαμβάνονται μεαπόχες ή μεγάλες πετσέτες/κουβέρτες, και στη συνέχεια να ανυψώνονται με χοντράδερμάτινα γάντια, προσέχοντας να μην τους προκαλέσουμε βλάβη στη διαδικασία.

Η σύλληψη σκαντζόχοιρων είναι αρκετά απλή.  Μπορούν απλώς να ανυψωθούν χρησιμοποιώνταςχοντρά γάντια ή μια χοντρή πετσέτα, για την αποτροπή τραυματισμού από τααγκάθια και τη μετάδοση μολύνσεων από στρογγυλόσκωληκα (ringworm) στονχειριστή. Λόγω της φύσης των τοποθεσιών όπου οι σκαντζόχοιροι συχνά παγιδεύονται,είναι χρήσιμο να υπάρχουν διαθέσιμα κόφτες σύρματος και πένσες για να βοηθήσουνστην αποδέσμευσή τους.

Οι λαγοί και τα αγριοκουνέλια είναι γρήγορα και θα ξεφύγουναν δεν έχουν τραυματιστεί, οπότε συνιστώνται απόχες και παγίδες κλουβιού. Ταλιγότερο κινητικά κουνέλια μπορούν να τυλιχτούν σε μια πετσέτα ή κουβέρτα,γεγονός που βοηθά στη μείωση του στρες ελαχιστοποιώντας τον θόρυβο και ταερεθίσματα. Το στρες αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στα άγρια λαγόμορφα και μπορεί ναοδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια και μειωμένη κινητικότητατου εντέρου, το τελευταίο από τα οποία μπορεί να αλλάξει την εντερική χλωρίδακαι να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας.

Χειρισμός

Πολλά τραυματισμένα μικρά θηλαστικά θα χρειαστούν γενικήαναισθησία για επαρκή εξέταση. Αυτό μειώνει το στρες που προκαλείται στο ζώο,ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο δαγκωμάτων και επιτρέπει την παροχή πρώτων βοηθειών.Τα μικρά θηλαστικά μπορούν να τοποθετηθούν σε διαφανή πλαστικά δοχεία για ναεπιτραπεί η παρατήρηση και η αξιολόγηση χωρίς το στρες του χειρισμού. Αλλά αυτάείναι αρμοδιότητες των κτηνιάτρων και των Κέντρων Διάσωσης!

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ

Είναι χρήσιμο για τον ΔιασωστηΠΟΔΑΖ να έχει ΠΑΝΤΑ έτοιμο κιτ διάσωσης άγριας πανίδας για την αντιμετώπισηπεριστατικών που καλείται. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει:

·        Συρμάτινοκαλάθι με ασφαλές καπάκι (ή κλουβί)

·        Αρπάγη

·        Συλλήπτηςσκύλων με βρόγχο

·        Δίχτυσε απόχη

·        Επιλογήκουβερτών/πετσετών

·        Αδιάβροχοσεντόνι/μουσαμά

·        Γάντιαδερμάτινα χοντρά

·        Κόφτεςσύρματος/πένσες

·        Τσουβάλι

·        Γάντιαλατέξ

·        Μάσκαπροσώπου

·        Φακόςκεφαλής

·        Κιάλια

·        Ανακλαστικόγιλέκο

·        Τρίγωνοοδικής προειδοποίησης

Τα κουνέλια δεν δαγκώνουν συνήθως, αλλά συχνά κλωτσούν καιγρατζουνίζουν με τα πίσω πόδια τους, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει γρήγορασοβαρές πληγές στον χειριστή. Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι συχνά θα είναιεντελώς ακίνητα λίγο πριν κάνουν μια απότομη και έντονη προσπάθεια διαφυγής.

Τα κουνέλια μπορούν να χειριστούν πιάνοντας τον σβέρκο καιυποστηρίζοντας την πλάτη και ένα χέρι κάτω από το κουνέλι, γεγονός που θαμειώσει τον κίνδυνο να κλωτσήσει το ζώο και ενδεχομένως να σπάσει τη σπονδυλικήστήλη του. Δεν θα πρέπει ποτέ να πιάνονται από τα αυτιά. Κατά τη μεταφορά καιτη μεταφορά, η σπονδυλική στήλη και τα πίσω άκρα θα πρέπει να υποστηρίζονται.

Μεταφορά

Τα μικρά θηλαστικά χρειάζονται γενικά μόνο ένα ασφαλέςσκούρο ξύλινο ή πλαστικό κουτί με μικρές οπές αερισμού για μεταφορά. Χαρτονένιακουτιά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για σύντομες περιόδους μεταφοράς· ωστόσο,αυτά μπορεί να μασηθούν, επιτρέποντας στο ζώο να δραπετεύσει. Ιδανικά, θαπρέπει να παρέχεται δάπεδο που δεν γλιστράει με στρώμα, όπως συμπαγή ήτεμαχισμένη εφημερίδα, απορροφητικό χαρτί, άχυρο ή σανό για κρύψιμο.

Νυχτερίδες

Η σύλληψη μιας νυχτερίδας που βρίσκεται στο έδαφος δεναπαιτεί άμεση επαφή.· Μπορεί απλά να μαζευτεί σε μια πετσέτα και στη συνέχειανα τοποθετηθεί σε ένα μικρό αεριζόμενο δοχείο ασφαλισμένο με ταινία (π.χ. έναπαπουτσοκούτι με οπές αερισμού). Κατά τον χειρισμό, θα πρέπει να φοριούνταιγάντια λατέξ (ελάχιστη προστασία) ή ελαφριά δερμάτινα γάντια για μεγαλύτερεςνυχτερίδες. Οποιοσδήποτε δαγκωθεί ή γρατζουνιστεί από νυχτερίδα θα πρέπει ναπλύνει αμέσως καλά την πληγή και να αναζητήσει ιατρική συμβουλή, ανεξάρτητα απότην κατάσταση εμβολιασμού του.

Μεγαλύτερα θηλαστικά

Μέθοδοι σύλληψης και εξοπλισμός

Τα μεγαλύτερα θηλαστικά, όπως αλεπούδες, ελάφια και ασβοί,θα πρέπει να προσεγγίζονται με προσοχή. Μπορεί να φαίνονται σε κώμα ή πολύήρεμα, αλλά μπορούν να επιτεθούν ή να δαγκώσουν ξαφνικά αμυνόμενα, ή ναπροσπαθήσουν να δραπετεύσουν.

Αλεπούδες: Οι αλεπούδες είναι πιο πιθανό να δαγκώσουνχωρίς προειδοποίηση και, εάν το τραυματισμένο ζώο δεν είναι ξαπλωμένο, θαμπορεί να τρέξει γρηγορότερα από τον χειριστή. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείταιείναι παρόμοιος με αυτόν για τον χειρισμό επιθετικού σκύλου. Ένα ασφαλές καλάθιαπό σύρμα ή ένα pet carrier,θα πρέπει να είναι διαθέσιμο, ανοιχτό και έτοιμο για να τοποθετηθεί μέσα ηαλεπού. Η χρήση ενός ή περισσότερων αποχών με μακριά λαβή και η οδήγηση τηςαλεπούς σε διαδρομή διαφυγής όπου επιτρέπεται να τρέξει σε άλλη απόχη είναισυχνά αποτελεσματική, αν και οι αλεπούδες μπορούν να πηδήσουν πάνω από 2 μέτραύψος. Μόλις βρεθεί στο δίχτυ, το κεφάλι μπορεί να ακινητοποιηθεί με μια μαλακήσκούπα και να πιαστεί ο σβέρκος. Εναλλακτικά, εάν η αλεπού δεν κινείται ήβρίσκεται σε περιορισμένο χώρο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας συλλήπτης σκύλωνμε βρόχο γρήγορης αποδέσμευσης ή σχοινί. Βάλτε τον βρόχο γύρω από τον αυχένα μεαρκετή πίεση για επαρκή συγκράτηση και στη συνέχεια τραβήξτε την αλεπού σε μιαπεριοχή όπου μπορεί να πιαστεί ο σβέρκος. Το πιάσιμο από τον σβέρκο μιας κατάτα άλλα ανεξέλεγκτης αλεπούς δεν θα πρέπει να επιχειρείται. Μόλις πιαστεί απότον σβέρκο, η αλεπού μπορεί να ανυψωθεί, με το βάρος της σώματός της ναυποστηρίζεται από ένα χέρι κάτω από το πίσω μέρος της, και να τοποθετηθεί στοδιαθέσιμο κλουβί μεταφοράς.

Ασβοί: Οι ασβοί (Meles meles) είναι μεγάλα καιπολύ δυνατά μουστελίδια. Τα καλάθια μεταφοράς πρέπει να είναι ανθεκτικά. Ταδερμάτινα γάντια παρέχουν ανεπαρκή προστασία από το ισχυρό δάγκωμα του ασβού,άρα δεν είναι χρήσιμα σε αυτές τις περιπτώσεις· ωστόσο, γάντια λατέξ θα πρέπεινα χρησιμοποιούνται για την πρόληψη μετάδοσης ασθενειών. Οι απόχες είναι επίσηςαναποτελεσματικές. Κατά την προσέγγιση ενός τραυματισμένου ασβού, είναιαπαραίτητο να αξιολογηθεί το επίπεδο συνείδησης του ζώου πριν επιχειρηθεί οχειρισμός του. Το ελαφρύ άγγιγμα του ασβού στο κεφάλι και η αξιολόγηση τηςαντίδρασής του αποτελεί καλό σημείο εκκίνησης. Εάν δεν υπάρχει καμία ή ελάχιστηαντίδραση, το ζώο μπορεί να πιαστεί από τον σβέρκο, να φορεθεί φίμωτρο και ναανυψωθεί, υποστηρίζοντας την πίσω πλευρά του, για να τοποθετηθεί στο κλουβίμεταφοράς. Διαφορετικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας συλλήπτης σκύλων γύρω απότον αυχένα του ασβού για να επιτευχθεί συγκράτηση, και στη συνέχεια το ζώο ναανυψωθεί στο κλουβί, υποστηρίζοντας τους γλουτούς του. Σανίδες μπορεί να είναιχρήσιμες για να ωθήσουν τους ασβούς προς επιθυμητή κατεύθυνση. Παγίδες μεδόλωμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για περιστατικά που είναι γνωστό ότιεπισκέπτονται τακτικά μια τοποθεσία.

Ελάφια: Τα ελάφια συχνά πανικοβάλλονται όταν έρχονταισε επαφή με ανθρώπους, γίνονται αγχωμένα και έξαλλα, γεγονός που μπορεί ναοδηγήσει σε πρόκληση σοβαρών τραυματισμών με τα κέρατά τους, τις οπλές τους καιτη συνολική τους δύναμη. Τα μικρότερα ελάφια είναι επίσης έντονα αποστρεφόμενατην ανθρώπινη επαφή και θα αντιστέκονται, θα στέκονται στα πίσω πόδια και θαχτυπούν για να αποφύγουν τη συγκράτηση. Απαιτείται κατάλληλος προγραμματισμόςκαι προετοιμασία για την πρόληψη τραυματισμού των χειριστών ή του τραυματισμένουζώου, συμπεριλαμβανομένης της εξ αποστάσεως ακινητοποίησης εάν είναι απαραίτητο,που γίνεται μόνο από ειδικά εξειδικευμένο άτομο.

Πριν από την προσέγγιση του ζώου, η επιθεώρηση από απόσταση(με κιάλια και φακό, εάν απαιτείται) είναι ζωτικής σημασίας. Είναι σημαντικό ναλαμβάνεται υπόψη η ασφάλεια των παρευρισκόμενων και των βοηθών ανά πάσα στιγμή,ιδιαίτερα εάν το ελάφι μπορεί να ξεφύγει ξαφνικά.

Τα μικρότερα ελάφια μπορούν συνήθως να περικυκλωθούνχρησιμοποιώντας μαλακά δίχτυα και συνδυασμό χοντρών πετσετών, κουβερτών καισεντονιών για να καλυφθεί το κεφάλι και να βοηθηθεί η συγκράτηση και ηπροστασία των χτυπώντων άκρων. Το δέσιμο των ποδιών μπορεί να βοηθήσει στηνπρόληψη τραυματισμού, ιδιαίτερα κατά την προσέγγιση ανθρώπων. Η κάλυψη τουκεφαλιού και των ματιών έχει ηρεμιστικό αποτέλεσμα. Τα μεγαλύτερα ελάφια μπορείνα χρειαστεί να κατακοιμιστούν, με φάρμακα χορηγούμενα μέσω βελοβόλου ή σωλήναεμφύσησης, από ειδικό.

Τα περισσότερα ελάφια θα φύγουν τρέχοντας από το σκηνικόεκτός εάν έχουν παγιδευτεί ή τραυματιστεί σοβαρά, ιδιαίτερα όταν τα πλησιάζουνάνθρωποι. Εάν το ελάφι δεν είναι παγιδευμένο και δεν φεύγει, αυτό αποτελεί κακόπρογνωστικό σημείο, ειδικά εάν βρίσκεται σε πλάγια κατακεκλιμένη θέση. Εάν τοελάφι είναι κινητικό και ενεργό, το στρες από τη σύλληψη, τον χειρισμό, τηνπεριορισμένη διαβίωση και τη θεραπεία μπορεί να είναι αντιπαραγωγικό (π.χ. ναοδηγήσει σε μυοπάθεια από σύλληψη) και να μην εξυπηρετεί το συμφέρον τηςευημερίας του ζώου. Πολλά ελάφια αντεπεξέρχονται πολύ καλά με μικρούςτραυματισμούς, οπότε θα πρέπει να γίνεται προσεκτική αξιολόγηση πριναποφασιστεί η σύλληψη ενός πιθανού περιστατικού. Τραυματισμοί ασυμβίβαστοι μετην επιβίωση στη φύση περιλαμβάνουν ελάφια με εκτεταμένους τραυματισμούςπαγιδευμένα σε σύρμα ή άλλο υλικό, ελάφια με κατάγματα σιαγόνας ή κακώσεις στοπρόσωπο που εμποδίζουν τη σίτιση, κατάγματα λεκάνης, τραύματα σπονδυλικήςστήλης και ελάφια με πολλαπλά κατάγματα άκρων.

Χειρισμός

Αλεπούδες: Οι αλεπούδες θα πρέπει να χειρίζονται μεπαρόμοιο τρόπο όπως μια επιθετική γάτα ή σκύλος, καθώς θα αρπάξουν, θαδαγκώσουν και είναι πολύ κινητικές. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν γάντια, αλλάπαρεμβαίνουν στο αποτελεσματικό πιάσιμο από τον σβέρκο και σπάνια παρέχουνεπαρκή προστασία από ένα σοβαρό δάγκωμα. Εάν η αλεπού πιαστεί από τον σβέρκο,μπορεί να τοποθετηθεί ένα φίμωτρο στο στόμα και τη μύτη και το σώμα να τυλιχτείσε πετσέτα ή κουβέρτα για εξέταση. Αυτό είναι πραγματικά αποτελεσματικό μόνο σεεξασθενημένες αλεπούδες, οπότε συνήθως θα πρέπει να χρησιμοποιείται ηρεμιστικόή γενική αναισθησία για τη μείωση του στρες και την αύξηση της ασφάλειας τουχειριστή.

Ασβοί: Τα νεαρά κουτάβια ασβών και οι ετοιμοθάνατοιενήλικες ασβοί συνήθως επιτρέπουν ασφαλή εξέταση με ελάχιστη συγκράτηση, πέρααπό ένα φίμωτρο για την αποτροπή δαγκωμάτων. Τα περισσότερα άλλα περιστατικάασβών θα χρειαστούν ηρεμιστικό ή αναισθησία για την πρόληψη τραυματισμού απόδαγκώματα ή γρατζουνιές.

Ελάφια: Τα μικρά ελάφια (που βρίσκονται σεκατακεκλιμένη θέση) μπορούν να προσεγγιστούν από πίσω και να καλυφθούν γρήγοραμε μια κουβέρτα, ενώ το κεφάλι τοποθετείται σε σακί από λινάτσα ή κουκούλα. Ταμεγάλα ελάφια που μπορούν να προσεγγιστούν εύκολα ή που βρίσκονται ήσυχαξαπλωμένα στο πίσω μέρος ενός αυτοκινήτου είναι υποψήφια για ευθανασία, εκτόςεάν ο λόγος της υπακοής τους είναι σαφής και φέρουν καλή πρόγνωση. Η πλήρηςκλινική εξέταση σε συνειδητά ελάφια είναι δύσκολη και αγχωτική, και οιφυσιολογικές παράμετροι είναι μη φυσιολογικά αυξημένες, οπότε η κατακοίμηση ή ηαναισθησία είναι πάντοτε προτιμότερη.

Μεταφορά

Οι αλεπούδες και οι ασβοί θα πρέπει να μεταφέρονται σεανθεκτικό και ασφαλές κλουβί με καπάκι. Το κλουβί «σύνθλιψης» είναι η πιοαποτελεσματική επιλογή, καθώς επιτρέπει ευκολότερη χορήγηση ηρεμιστικού μεένεση εάν απαιτηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο χειρισμού και εξέτασης. Χοντροίσάκοι ή κάδοι με ασφαλές καπάκι έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί με επιτυχία. Τακλουβιά θα πρέπει να καλύπτονται με μια κουβέρτα για την ελαχιστοποίηση τουθορύβου και της όχλησης και τη διατήρηση της μόνωσης. Τα καλάθια μεταφοράς θαπρέπει ιδανικά να τοποθετούνται σε ένα πλαστικό δίσκο μέσα στο όχημα μεταφοράςγια να αποτραπεί η μόλυνση του οχήματος από κόπρανα και ούρα. Τα pet carriers μπορούννα καλύψουν αυτές τις ανάγκες.  Ημεταφορά μεγαλύτερων θηλαστικών, ιδιαίτερα ελαφιών, μπορεί να είναι επικίνδυνηκαι είναι προτιμότερο να την αναλαμβάνουν έμπειροι χειριστές. Εάν το ζώο είναιήρεμο, τα μικρότερα ελάφια μπορούν να τυλιχτούν σφικτά σε μεγάλο ύφασμα με τοκεφάλι καλυμμένο και να μεταφερθούν ενώ κρατιούνται· με αυτόν τον τρόπο συχνά παρουσιάζουντα ελάφια στα κτηνιατρεία τα μέλη του κοινού. Τα πόδια μπορούν να δεθούν ή ναδιπλωθούν από κάτω (με το ζώο σε μικρό κλουβί) για την ελαχιστοποίηση τουκινδύνου τραυματισμού.

Θαλάσσια θηλαστικά

Τα θαλάσσια θηλαστικά διαιρούνται σε δύο ομάδες: τα κητώδη(φάλαινες, δελφίνια) και τα πτερυγιόποδα (φώκιες).  Οι οργανισμοί διάσωσης θαλάσσιων θηλαστικών(ΑΡΙΩΝ, Mom) καθώς καιτο Λιμενικό Σώμα, θα πρέπει να εμπλέκονται στη σύλληψη και μεταφορά αυτών τωνειδών περιστατικών, οπωσδήποτε.

Πτηνά

Μέθοδοι σύλληψης και εξοπλισμός

Τα πτηνά με ελαφρούς τραυματισμούς μπορεί συχνά να πετάξουνκαι μπορεί να είναι αδύνατο να πιαστούν. Πολλά τραυματισμένα πτηνά θα είναιεξασθενημένα, παγιδευμένα ή σοβαρά τραυματισμένα και δεν θα μπορούν ναπετάξουν, αν και μπορεί να τρέχουν πολύ γρήγορα! Εάν το περιστατικό εξακολουθείνα κινείται, μια σύντομη καταδίωξη σε γωνία ή κλειστό χώρο συνήθως θα επιτρέψειτη σύλληψη. Τα υδρόβια πτηνά και τα θαλασσοπούλια πρέπει να απομακρυνθούν απότο νερό, γιατί εάν επιστρέψουν σε λίμνη ή ποτάμι γίνονται πολύ δύσκολα ναπιαστούν, απαιτώντας συνήθως εξειδικευμένη βοήθεια και εξοπλισμό.

Η δυσκολία, το στρες και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τησύλληψη ενός πτηνού θα εξαρτηθούν από το μέγεθος και το είδος πουαντιμετωπίζεται. Για την πλειονότητα, η σύλληψη επιτυγχάνεται καλύτερακαλύπτοντας και εντελώς περικλείοντας το πτηνό με ένα ύφασμα, κουβέρτα, πετσέταή παλτό. Μόλις περικλειστεί με αυτόν τον τρόπο, τα φτερά και τα πόδιακρατιούνται κοντά στο σώμα και το κεφάλι καλυμμένο, γεγονός που συνήθως θαηρεμήσει το πτηνό και θα σταματήσει να παλεύει. Η γρήγορη σύλληψη καιακινητοποίηση πτηνών με κατάγματα ποδιών ή φτερών είναι ζωτικής σημασίας γιατην πρόληψη περαιτέρω τραυματισμού στο ζώο από το τράνταγμα και τον αγώνα ναδραπετεύσει.

Τα μεγαλύτερα πτηνά, όπως κύκνοι και χήνες, πιάνονταικαλύτερα από τον αυχένα χρησιμοποιώντας τα χέρια. Το σώμα, τα φτερά και ταπόδια μπορούν στη συνέχεια να συγκρατηθούν με μια μεγάλη κουβέρτα, σακί ή «σάκοκύκνου» (πχ. τσάντα ΙΚΕΑ). Θα πρέπει να δίνεται προσοχή για γρήγορηακινητοποίηση των φτερών, καθώς μπορούν να χτυπήσουν και να προκαλέσουντραυματισμό. Τα μυτερά ράμφη ερωδιών, γερανών και θαλασσοπουλιών μπορούν ναπροκαλέσουν σοβαρές κακώσεις στα μάτια και στο πρόσωπο, και τα προστατευτικάγυαλιά θα πρέπει πάντα να φοριούνται κατά τον χειρισμό αυτών των ζώων.

Τα αρπακτικά πτηνά απαιτούν ελαφρώς διαφορετικό χειρισμό. Τανύχια στα πόδια αποτελούν συνήθως τον μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς και το ράμφος,που στα μεγαλύτερα είδη μπορεί να δώσει ένα δυσάρεστο δάγκωμα. Μια μεγάλη απόχηή σεντόνι ή πετσέτα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ριχτεί πάνω στο πτηνό καινα το συλληφθεί. Στη συνέχεια, μια πετσέτα ή κουβέρτα χρησιμοποιείται για νατυλιχτεί το πτηνό, συγκρατώντας τα φτερά και τα πόδια και καλύπτοντας το κεφάλικαι τα μάτια. Κατά το τύλιγμα, τα πόδια θα πρέπει να συγκρατούνται με το χέρι ήεντός μιας πετσέτας.

Τα ημερόβια είδη είναι πιο εύκολο να πιαστούν στο σκοτάδι,και αυτό είναι χρήσιμο σε ορισμένες περιστάσεις, όπως ένα πτηνό παγιδευμένο σεκτίριο ή ένα τραυματισμένο αρπακτικό που κουρνιάζει σε ένα δέντρο. Δίχτυαομίχλης (λεπτά νάιλον δίχτυα που χρησιμοποιούνται για τη δακτυλίωση άγριωνπτηνών) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να παγιδεύσουν πτηνά παγιδευμένα σεμεγάλα κτίρια, ή μακριές εκτάσεις πιο χοντρού διχτυού μπορούν ναχρησιμοποιηθούν σε ανοιχτό έδαφος ή νερό για να πιάσουν μεγαλύτερα πτηνά πουδεν μπορούν να πετάξουν. Τα αρπακτικά πτηνά, όταν κυνηγούν θήραμα, μπορούν ναπαγιδευτούν μέσα σε μεγάλα κτίρια. Η πλειονότητα αυτών των πτηνών θαδραπετεύσει τελικά από μια ανοιχτή πόρτα εάν αφεθούν αδιατάρακτα· η σύλληψήτους θα πρέπει να επιχειρηθεί μόνο εάν προκαλούν πρόβλημα ή είναι σαφώςτραυματισμένα. Ένας Διασώστης/ρια θα πρέπει πάντα να ενημερώνει τον κτηνίατρογια ένα πτηνό που έχει πιαστεί από γάτα, καθώς υπάρχει υψηλός κίνδυνοςσηψαιμίας από πληγές δαγκώματος, που μπορεί να είναι θανατηφόρα εντός 48 ωρών.

Χειρισμός

Εάν είναι δυνατόν, τα πτηνά θα πρέπει να εξετάζονται απόαπόσταση (μέσα στο κλουβί μεταφοράς), καθώς η συμπεριφορά τους και οι ζωτικέςπαράμετροι θα αλλάξουν μόλις χειριστούν από τους διασώστες. Κάθε φυσική εξέτασηθα πρέπει να γίνεται αποτελεσματικά και με ασφάλεια για την ελαχιστοποίηση τουστρες στο πτηνό, και θα πρέπει να διεξάγεται σε ένα σκοτεινό και ήσυχο δωμάτιο.

Τα μικρά στρουθιόμορφα μπορούν να κρατηθούν με τη «λαβήδακτυλιωτή», όπου ο αυχένας συγκρατείται ανάμεσα στα δύο πρώτα δάκτυλα και τοσώμα κρατιέται στην παλάμη του χεριού. Τα περιστέρια μπορούν να κρατηθούν με τη«λαβή εκτροφέα περιστεριών», όπου το σώμα υποστηρίζεται στην παλάμη του χεριούκαι τα πόδια κρατιούνται πίσω από το πτηνό ανάμεσα στα δάκτυλα. Τα μεγαλύτεραπτηνά θα πρέπει να τυλίγονται σε πετσέτα ή κουβέρτα, τοποθετώντας ένα χέρι σεκάθε φτερό και τυλίγοντας την κουβέρτα κάτω από το πτηνό για να διασφαλιστεί ηακινητοποίηση των φτερών και των ποδιών. Αυτό θα αποτρέψει περαιτέρωτραυματισμό στο πτηνό και στον χειριστή. Το κεφάλι θα πρέπει να συγκρατείταιπιάνοντας τον αυχένα ή καλύπτοντας με μια πετσέτα· αυτό είναι ιδιαίτερασημαντικό στα αρπακτικά πτηνά που μπορούν να τραυματίσουν με το ράμφος. Οχειριστής θα πρέπει επίσης να έχει πολύ σφιχτή λαβή στα πόδια και πάνω από τανύχια. Ο χειρισμός όλων των πτηνών θα πρέπει να είναι σταθερός αλλά απαλός.

Μεταφορά

Σε σύντομες αποστάσεις, τα περισσότερα πτηνά μπορούν ναμεταφερθούν με ασφάλεια τυλιγμένα σε κουβέρτα, πετσέτα ή άλλο ύφασμα. Η κύριαανησυχία είναι η υπερθέρμανση, που μπορεί να συμβεί εάν τυλιχτούν σφικτά γιαπαρατεταμένες περιόδους, ειδικά εάν το κεφάλι είναι καλυμμένο.

Τα μικρά πτηνά μπορούν να ξαπλώνουν ήρεμα σε σκούρουςυφασμάτινους σάκους ή μαξιλαροθήκες χωρίς να τραυματίζονται. Τα περισσότεραμικρά έως μεσαίου μεγέθους πτηνά (π.χ. περιστέρια, κουρούνες, θαλασσοπούλια καιαρπακτικά πτηνά) μπορούν να μεταφερθούν σε ασφαλή και σκοτεινά κουτιά ή κλουβιάμεταφοράς με οπές αερισμού. Η πόρτα θα πρέπει να καλύπτεται με μια πετσέτα γιανα αποτρέψει την έκπληξη και περαιτέρω τραυματισμό στο περιστατικό. Ύφασμα ήχαρτί μπορεί να παρέχεται στο κάτω μέρος του κλουβιού για τη μείωση τουολισθήματος. Ιδανικά, τα πτηνά με κατάγματα φτερών ή ποδιών δεν θα πρέπει ναμεταφέρονται εκτός εάν το προσβεβλημένο άκρο ακινητοποιηθεί. Όταν συγκεκριμένεςμέθοδοι ακινητοποίησης δεν είναι πρακτικές (ή γνωστές από τον διασώστη), μπορείνα είναι σκόπιμο να μεταφέρονται τα περιστατικά με κατάγματα τυλιγμένα σεκουβέρτα όπως περιγράφηκε παραπάνω. Τα πόδια των αρπακτικών πτηνών θα πρέπει νασυμπεριλαμβάνονται στο τύλιγμα για την πρόληψη τραυματισμού. Τα μεγάλα υδρόβιαπτηνά μεταφέρονται καλύτερα με το σώμα τους συγκρατημένο σε «σάκο κύκνου»(μεγάλη τσάντα τύπου ΙΚΕΑ) , που συγκρατεί τα πόδια και τα φτερά με ασφάλειαενώ αφήνει ελεύθερο τον αυχένα και το κεφάλι. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί επίσηςνα επιτευχθεί ομοίως με μια κουβέρτα τυλιγμένη σφικτά γύρω από τα πόδια, ταφτερά και το σώμα. Τα πτηνά που μεταφέρονται με αυτόν τον τρόπο μπορεί ναυπερθερμανθούν και να γίνουν άκαμπτα, αποτέλεσμα μιας παροδικής χαλάρωσης· ημεταφορά θα πρέπει να διατηρείται στο ελάχιστο απαραίτητο. Τα μακροσκελή πτηνά,όπως τα παρυδάτια φοινικόπτερα, πελαργοί, τσικνιάδες, κλπ, θα πρέπει ναμεταφέρονται σε κουτί ή κλουβί αρκετά ψηλό ώστε να μπορούν να σταθούν. Ησυγκράτηση των ποδιών από κάτω μπορεί να οδηγήσει σε κυκλοφορική διαταραχή καιπαράλυση των ποδιών. Εάν το πτηνό δεν μπορεί να ταξιδέψει σε όρθια θέση, ταπόδια του θα πρέπει να κρατιούνται προς τα πίσω και η μεταφορά να διατηρείταιστο ελάχιστο.

Ερπετά και αμφίβια

Κατά τη σκέψη για σύλληψη, χειρισμό και μεταφορά ερπετών καιαμφιβίων, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν μπορούν να ελέγξουν εσωτερικά τηθερμοκρασία τους και χρειάζονται εξωγενείς πηγές θερμότητας. Το δέρμα τωναμφιβίων είναι ευάλωτο στην ξήρανση και βλάβη, και η βίαιη μεταχείριση θαπροκαλέσει βλάβη στο βλεννώδες στρώμα· όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει ναφοριούνται βρεγμένα γάντια κατά τον χειρισμό αυτών των ειδών. Ιδιαίτερη προσοχήθα πρέπει να δίνεται κατά τον χειρισμό οχιών λόγω του δηλητηριώδους δαγκώματόςτους. Μπορεί να απαιτηθεί εξειδικευμένος εξοπλισμός, όπως γάντζοι ή λαβίδες φιδιών,για τον χειρισμό φιδιών, εκτός εάν ο χειριστής είναι έμπειρος. Οι περισσότερεςσαύρες μπορούν να πιαστούν και να κρατηθούν στα χέρια για μεταφορά στο δοχείομεταφοράς τους, αλλά μπορεί να δαγκώσουν. Πολλά είδη σαύρας μπορούν νααυτοτομήσουν (να αποκόψουν) την ουρά τους· επομένως, η συγκράτηση θα πρέπει ναδιατηρείται στο ελάχιστο για να αποφευχθεί αυτό.

Τα ερπετά μπορούν να μεταφερθούν σε πάνινο σάκο ήμαξιλαροθήκη, ή να ασφαλιστούν σε αεριζόμενο δοχείο για μεγαλύτερα ταξίδια. Τααμφίβια μπορούν να μεταφερθούν με παρόμοιο τρόπο, αλλά θα πρέπει να τοποθετηθείυγρή βλάστηση μέσα στον σάκο ή το κουτί για να διατηρηθεί το περιβάλλον υγρό.

Υγεία και ασφάλεια για ΚΕΠΕΑΠ και Κτηνιατρεία

Τα κέντρα αποκατάστασης, τα κέντρα διάσωσης και τακτηνιατρεία που δέχονται τραυματισμένα άγρια ζώα πρέπει να αναπτύξουναξιολογήσεις κινδύνου και κατάλληλους κώδικες πρακτικής για το έργο τους. Αυτέςοι αξιολογήσεις θα πρέπει να επανεξετάζονται και να αναθεωρούνται τακτικά,ανάλογα με την εξελισσόμενη φύση των περιστατικών που αντιμετωπίζονται και τηνεναλλαγή του προσωπικού. Όλο το προσωπικό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται σταπρωτόκολλα υγείας και ασφάλειας και να ενημερώνεται πλήρως για κάθε αναθεώρησήτους. Τα πρωτόκολλα θα πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμα στο προσωπικό ανά πάσαστιγμή. Τα τραυματισμένα άγρια ζώα θα προσπαθήσουν συχνά να δραπετεύσουν,ιδιαίτερα καθώς αρχίζουν να ανακάμπτουν, και είναι πιθανό να δαγκώσουν, ναραμφίσουν, να γρατζουνίσουν και να κλωτσήσουν τους χειριστές. Πρέπει να δίνεταιπροσοχή στον εξοπλισμό που απαιτείται, στις διαθέσιμες εγκαταστάσεις, σταατομικά μέσα προστασίας και στους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν κατά τονχειρισμό, συμπεριλαμβανομένων των ζωονόσων, για το ευρύ φάσμα των ειδών πουαντιμετωπίζονται.

Επιμέλεια και προσαρμογή κειμένου: Θεόδωρος Μπένος Πάλμερ